Tuần 10
Tiết 37
Tiếng Việt
NÓI QUÁ
I. MỤC TIÊU - TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1. Kiến thức
- Khái niệm nói quá.
- Phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá (chú ý cách sử dụng trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao...).
- Tác dụng của biện pháp tu từ nói quá.
2. Kĩ năng
- Vận dụng hiểu biết về biện pháp nói quá trong đọc - hiểu văn bản.
3. Thái độ
- Phê phán những lời nói khoác, nói sau sự thật.
4. Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển
- Năng lực chung: Năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, năng lực tự quản lí, năng lực tự học, năng lực hợp tác.
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực phân tích ngôn ngữ, năng lực đọc - hiểu.
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên
- Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên.
- Giáo án điện tử.
- Bảng phụ, phiếu học tập.
2. Học sinh
- Đọc ví dụ, trả lời theo hệ thống câu hỏi SGK.
- Xem trước các bài tập.
III. TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC
Bước 1. Ổn định tổ chức
- Kiểm tra sĩ số, trật tự, nội vụ của lớp.
Bước 2. Kiểm tra bài cũ (3’)
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
Bước 3. Tổ chức dạy và học bài mới
Hoạt động 1. Khởi động
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý.
- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề.
- Năng lực: Năng lực giao tiếp.
- Thời gian: 2 phút.
Hoạt động GV
Hoạt động HS
Chuẩn KTKN

- GV đưa ví dụ minh họa, yêu cầu HS nhắc lại một số biện pháp tu từ đã học.



- GV đưa câu ca dao, yêu cầu HS nhận xét:
Lỗ mũi mười tám gánh lông
Chồng yêu chồng bảo râu rồng trời cho.
- GV giới thiệu bài mới: Trong giao tiếp cũng như trong văn học nghệ thuật, đôi khi chúng ta sử dụng cách nói phóng đại sự thật, hay còn gọi là nói quá. Vậy thế nào là nói quá? Tác dụng của nói quá ra sao? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài học hôm nay.
- HS quan sát VD, nhắc lại tên các biện pháp tu từ đã học.
- HS quan sát VD, nhận xét

- Học sinh chú ý lắng nghe.





- Dùng cách nói phóng đại so với sự thật.
- Kĩ năng nghe.

Hoạt động 2. Hình thành kiến thức
- Mục tiêu: Nắm được khái niệm, tác dụng, phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá.
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, gợi mở, thuyết trình.
- Kĩ thuật: Động não, chia nhóm, giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi, bản đồ tư duy.
- Năng lực: Năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, năng lực tự quản lí, năng lực tự học, năng lực phân tích ngôn ngữ, năng lực đọc - hiểu.
- Thời gian: 10 - 15 phút .
Hoạt động GV
Hoạt động HS
Chuẩn KTKN



- GV đưa VD, gọi HS đọc.
? Trong hai ví dụ trên, những cụm từ nào diễn đạt quá sự thật?

? Qua những cụm từ đó, em hiểu nghĩa hàm ẩn của những câu trên là gì?
- GV: Phóng đại mức độ quy mô, tính chất sự việc hiện tượng.
- GV chia lớp thành các nhóm thảo luận, tìm hiểu và chia sẻ (3’):
+ Tìm các câu tương ứng diễn đạt đúng sự thật các nội dung trên?
+ Từ đó hãy so sánh và cho biết cách diễn đạt nào hay hơn, vì sao?
+ Từ các câu tục ngữ, ca dao đó, em hãy nhận xét tác dụng của cách nói phóng đại?
- GV: Cách nói ở câu tục ngữ, ca dao là nói quá.
? Qua tìm hiểu ví dụ trên, em hiểu nói quá là gì? Tác dụng của nó như thế nào?
- GV: Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, thậm xưng, phóng đại, cường điệu, ngoa ngữ.

? Tìm một số VD có sử dụng biện pháp nói quá?
- GV giới thiệu một số VD có dùng biện pháp nói quá:
+ Nhát như thỏ đế. (Thành ngữ)
+ Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn. (Tục ngữ)
+ Bao giờ cây cải làm đình/ Gỗ lim làm ghém thì mình lấy ta